Hoe ontstaat een dierenillustratie? Een kijkje achter de schermen

Van een leeg vel papier naar een complete dierenillustratie: hoe gaat dat eigenlijk in zijn werk? Begint iedere illustratie en ieder kunstwerk met een helder idee? Of met een specifiek dier? Of juist met speciale materialen of kleuren?

In dit blog neem ik je mee achter de schermen en laat ik zien hoe mijn dierenillustraties ontstaan. Van de eerste lijnen tot het uiteindelijke originele kunstwerk. En wat er eventueel daarna nog met het kunstwerk gebeurt.

Het begint met een dier

Het begint vaak met een dier. Maar welk dier het wordt, is lang niet altijd meteen duidelijk. Soms is het even zoeken naar het dier dat op dat moment bij mij past en aansluit bij wat er in mijn hoofd en gevoel speelt.

Soms dient het dier zich juist heel duidelijk aan. Een beeld uit een natuurdocumentaire kan me bijblijven, een ontmoeting met een dier buiten kan iets losmaken, of er is ineens die diepe wens om een dier dat ik nog nooit in het echt heb gezien ooit met mijn eigen ogen te kunnen bekijken.

Welk dier ik uiteindelijk teken of schilder, is daardoor vaak heel momentafhankelijk. Het heeft te maken met wat me op dat moment bezighoudt, inspireert en beweegt. En juist dat maakt het voor mij interessant: ik weet vooraf niet altijd welk dier er weer op papier zal ontstaan.

Twee stijlen, twee manieren van werken

In mijn kleurrijke mixed media kunstwerken werk ik met verschillende materialen en technieken, zoals fineliner, aquarel, ecoline en kleurpotlood. Door lagen, kleuren en details over elkaar heen te zetten en met elkaar te combineren, ontstaat een expressieve illustratie met levendige, heldere kleuren en een speels karakter.

In mijn zwart-witte finelinerillustraties laat ik kleur bewust helemaal achterwege. Deze verfijnde en gedetailleerde illustraties worden helemaal opgebouwd uit talloze fijne stipjes en/of lijntjes. Door te variëren in lijndikte, richting en dichtheid ontstaat vorm, diepte, licht en schaduw. Daarmee bouw ik het dier stipje voor stipje, en streepje voor streepje, op.

De twee stijlen vragen ieder om een andere manier van werken, maar in beide gevallen begint het met hetzelfde: een leeg vel papier, een referentiefoto en wat materialen.

Van eerste lijnen naar origineel kunstwerk

Elk nieuw kunstwerk begint met het zoeken naar een referentiefoto en het opzetten van een dunne potloodschets. Niet tot in detail; de schets is bedoeld om het dier de juiste plek op het papier te geven, en belangrijke en typische kenmerken zoals ogen, oren, neus, snavel e.d. op de juiste plek te hebben staan. Hierbij is de referentiefoto belangrijk: je verwacht het misschien niet, maar ik zet de dieren niet zo uit mijn hoofd op papier.

Als de potloodschets op het papier staat, kunnen de 'echte' materialen eraan te pas komen: fineliner, aquarel, ecoline, kleurpotlood. Meestal ontstaat het uiteindelijke kunstwerk niet in één keer - ik heb een aantal pogingen nodig om tot een eindresultaat te komen waar ik tevreden mee ben. Tijdens dit proces maak ik fout, probeer en experimenteer ik wat en ben ik bezig met kleuren, verhoudingen, vorm, details en uitstraling van het dier.

Bij een kleurrijke illustratie voeg ik steeds nieuwe lagen en details toe. Bij een finelinertekening bouw ik het beeld langzaam op met lijnen en stipjes. Het finelinertekenen is veel arbeidsintensiever en meer gefocust werk dan het kleurrijke mixed media werk, maar in beide gevallen werk ik laag voor laag, net zo lang tot ik het gehele dier heb opgebouwd. 

Het eindresultaat is een origineel kunstwerk dat volledig met de hand is gemaakt. Van ieder origineel bestaat slechts één exemplaar.

En wat gebeurt er daarna?

Sommige originele werken lijst ik in en blijven als zelfstandig kunstwerk bestaan. Ze worden bijvoorbeeld verkocht via mijn webshop of kunstmarkten. Andere dieren maak ik in opdracht. Of juist voor mijzelf - ze krijgen een plek in mijn eigen atelier.
Het komt ook voor dat ik niets voel bij gemaakt werk. In dat geval gaat het mijn archief in en beschouw ik het als studiemateriaal. Want creëren is een constant proces van proberen en leren.

Welke kunstwerken worden ingelijst? Vooral die waarin ik zelf iets bijzonders zie, krijgen een lijst. De werken waar ik zelf een sterk gevoel bij heb.
Het kleurrijke mixed media werk lijst ik in in een bijpassende, gekleurde acryllijst. De zwart-witte finelinerillustraties worden in een ander soort lijst ingelijst, passend bij het verfijnde en gedetailleerde karakter van deze tekeningen.

Als ik blij ben met het eindresultaat van een origineel werk, zelf een sterk gevoel bij het dier of de uitvoering heb, en/of er kansen in zie, reproduceer ik het originele werk voor bijvoorbeeld prints en kaarten.

Het reproductieproces

Voordat een illustratie professioneel gereproduceerd kan worden, gaan er meerdere stappen aan vooraf. Met uitzondering van een enkel geval, doe ik dit hele proces zelf.

Het kunstwerk wordt eerst zorgvuldig gedigitaliseerd. Daarbij is het belangrijk dat de details, lijnen en kleuren van het originele kunstwerk zo goed mogelijk behouden blijven. Ik wil immers dat een reproductie qua beleving zo dicht mogelijk bij het origineel blijft.

Na het digitaliseren moet het digitale bestand druk-klaar gemaakt en aangeleverd worden bij de drukker. En er moet een keuze in soort drager worden gemaakt: worden het kaarten? Dan moet er papier worden gekozen. Wordt de reproductie een fine art print? Dan moet er gekozen worden op welk materiaal dit gedrukt moet worden.

De drukker gaat het digitale bestand uiteindelijk drukken tot fysieke kaarten - dit is het enige stukje van het proces dat ik níet zelf doe (iets met een schoenmaker en een leest).

De kaarten en prints die je in mijn webshop vindt, zijn dus kleine reproducties van mijn originele kunstwerken. Het oorspronkelijke werk bestaat dus echt eerst op papier, voordat er een kaart of print van wordt gemaakt.

Van papier naar iets dat je kunt versturen of ophangen

Dat vind ik juist zo leuk aan het werken vanuit originele illustraties. Een illustratie of schilderij kan op verschillende manieren verder leven.
Mijn olijke struisvogel (hij heet Steef Struisvogel) is daar hét voorbeeld van: het origineel verkocht ik een aantal jaar geleden. Maar voordat ik hem had verkocht, had ik hem gedigitaliseerd. Zonder bewust plan, maar wel vanuit het gevoel dat ik hem misschien ooit nog wel eens kon gebruiken.
En maar goed ook. Want de reproducties van Steef Struisvogel leven tot op de dag vandaag voort. Het is mijn best verkochte dier sindsdien: op kaarten, t-shirts, prints, fine art forex prints en meer.

Je kunt een origineel kunstwerk aan de muur hangen, maar dezelfde illustratie kan ook terugkomen op een kaart om iemand mee te verrassen of als grote print een plek in huis aan de muur krijgen.

Zo blijft het oorspronkelijke handgemaakte werk de basis van alles wat ik maak.

Tips en inspiratie

Je hoeft geen origineel kunstwerk aan te schaffen om iets bijzonders aan je muur te hangen. Met mijn dierenkaarten of prints kun je eenvoudig uitstraling en persoonlijkheid in jouw interieur brengen.

Combineer verschillende prints samen, of kies voor een paar kaarten en lijst ze in. Zo creëer je kunstwerken die jou blij maken en iets doen met jouw interieur.

Ben je benieuwd naar het verschil tussen een origineel werk en een print? Lees er hier alles over.

Benieuwd naar de originele werken?

Wil je de kunstwerken zien die aan de basis staan van mijn kaarten en prints? Bekijk dan ook eens mijn collectie originele kunst. Of ontdek de prints en dierenkaarten waarin verschillende van mijn illustraties zijn terug te vinden.